Zašto se prerijski psi „ljube“: Neobičan pozdrav otkriva ko pripada porodici

Kada se dva prerijska psa sretnu na ulazu u podzemni hodnik, prizor može izgledati kao nežan poljubac. Životinje približe glave, dodirnu njuške i uspostave kratak kontakt ustima, ponekad uz spajanje prednjih zuba.

Iako podseća na ljudsko iskazivanje nežnosti, ovaj pozdrav nema romantično značenje. Reč je o važnom delu njihove komunikacije, koji im pomaže da utvrde da li je pred njima poznata jedinka iz iste društvene grupe ili uljez koji je ušao na njihovu teritoriju.

Prerijski pas, uprkos nazivu, nije pas. To je divlji glodar iz porodice veverica, srodan mrmotima, tekunicama i drugim kopnenim vevericama. Ime je dobio zbog glasnih upozoravajućih poziva koji podsećaju na kratko lajanje, navodi američka Služba nacionalnih parkova.

Poljubac koji otkriva prijatelja ili uljeza

Pozdrav prerijskih pasa istraživači nazivaju „greet-kiss“, odnosno pozdravni poljubac. Tokom kratkog kontakta životinje se dodiruju njuškama i ustima, a zatim jedna na osnovu dobijenih informacija procenjuje kojoj društvenoj grupi druga jedinka pripada.

Ukoliko se prepoznaju kao članovi iste grupe i teritorije, susret se uglavnom završava mirno. Životinje nastavljaju svojim putem, ostaju jedna pored druge ili započinju međusobno čišćenje krzna.

Kada se, međutim, ispostavi da je pred njima pripadnik druge grupe, susret može prerasti u jurnjavu, glasno oglašavanje ili sukob. „Poljubac“ je zato manje izraz nežnosti, a više brza provera identiteta.

Bihejvioralna ekološkinja Dženifer Verdolin, koja godinama proučava prerijske pse, objasnila je da jedinke koje se pozdrave na ovaj način i nakon toga ne započnu borbu uglavnom pripadaju istoj društvenoj grupi. Učestalost njihovih susreta istraživačima može pokazati i koliko je veza između dve životinje snažna, objavio je Univerzitet u Arizoni.

Mreža bliskosti u podzemnim gradovima

Prerijski psi žive u kolonijama koje se često nazivaju gradovima. Njihova podzemna naselja sastoje se od razgranatih hodnika, prostorija i više ulaza koji omogućavaju brzo bekstvo kada se pojavi grabljivica.

Osnovnu društvenu jedinicu crnorepih prerijskih pasa čini porodična grupa poznata kao koterija. U njoj se obično nalaze odrasle jedinke i njihovi mladunci, koji zajedno čuvaju teritoriju, održavaju jazbine, podižu mlade, igraju se i čiste jedni drugima krzno.

Članovi grupe prepoznaju se pozdravnim poljupcem ili njušenjem. Njihova povezanost važna je za svakodnevni život, jer im omogućava da sarađuju i brzo reaguju kada se približava opasnost.

Istraživanje socijalnih mreža Ganisonovih prerijskih pasa pokazalo je da njihove veze mogu biti složenije nego što se ranije pretpostavljalo. Pojedine životinje imaju veliki broj kontakata unutar svoje grupe, dok druge predstavljaju svojevrsne „mostove“ između susednih zajednica.

Ne „ljube“ se svi podjednako

Posmatranjem pozdravnih kontakata naučnici mogu da utvrde koje jedinke provode najviše vremena zajedno, ko se uglavnom drži svoje porodice i ko ostvaruje veze sa susednim grupama.

Takvi podaci nisu važni samo za razumevanje njihovog ponašanja. Poznavanje odnosa unutar kolonije može pomoći prilikom preseljenja životinja sa područja na kojima su ugrožene građevinskim radovima ili gubitkom staništa.

Nasumično razdvajanje bliskih jedinki i njihovo smeštanje među nepoznate životinje može izazvati stres i sukobe. Zbog toga istraživači smatraju da bi društvene veze trebalo uzeti u obzir prilikom zaštite i preseljenja kolonija.

Da li se više ljube kada ih ljudi posmatraju?

Jedno istraživanje ponašanja crnorepih prerijskih pasa u zatočeništvu proučavalo je kako broj posetilaca utiče na njihove društvene kontakte. Autori su pratili promene u učestalosti pozdravnih poljubaca, njušenja, fizičke blizine, igre i sukoba.

Rezultati ukazuju na to da prisustvo većeg broja posmatrača može promeniti neke oblike ponašanja prerijskih pasa. Ipak, pošto je istraživanje sprovedeno na jednoj koloniji u zoološkom vrtu, nije moguće zaključiti da se sve divlje jedinke više „ljube“ kada osete opasnost niti da na taj način svesno smanjuju stres.

Razumnije je reći da broj ljudi u njihovoj blizini može uticati na način na koji životinje raspoređuju vreme i ostvaruju kontakte. Za pouzdanije zaključke potrebna su dodatna posmatranja različitih kolonija u zatočeništvu i prirodnom staništu.

Glasni pozivi upozoravaju čitavu koloniju

Pozdravni poljubac samo je jedan deo složenog načina komunikacije prerijskih pasa. Kada primete grabljivicu ili drugu pretnju, oglašavaju se glasnim, visokim pozivima koji upozoravaju ostale članove kolonije.

Njihovi signali mogu se razlikovati u zavisnosti od vrste opasnosti. Kada se pretnja previše približi, životinje se brzo povlače u podzemne hodnike, a nakon njenog odlaska ponovo izlaze na površinu.

Ove životinje pokazuju da jedan naizgled nežan dodir može imati veoma praktičnu ulogu. Ono što ljudskom oku izgleda kao poljubac, za prerijskog psa predstavlja pozdrav, proveru identiteta i važan korak u očuvanju reda unutar zajednice.