Poruka iz 1886. pronađena posle skoro 132 godine: Koordinate otkrile njeno poreklo

Stara boca pronađena na plaži u Zapadnoj Australiji skrivala je nemački obrazac iz 1886. godine. Brodski dnevnik kasnije je potvrdio da je bila deo naučnog eksperimenta.

Kada je Tonja Ilman u januaru 2018. godine ugledala staru staklenu bocu u pesku, pomislila je da bi mogla da posluži kao ukras na polici. Nije ni slutila da se u njoj nalazi poruka koja je napisana pre gotovo 132 godine.

Boca je pronađena nedaleko od ostrva Vedž, oko 180 kilometara severno od Perta, na zapadnoj obali Australije. Tonja je šetala dinama sa prijateljicom kada je primetila nešto što je virilo iz peska.

Tek kada je pesak iz boce ispražnjen, primećen je komad papira čvrsto umotan i vezan kanapom. Papir je bio vlažan i veoma krhak, pa je pažljivo osušen pre nego što je poruka otvorena.

Na njemu se nalazio nemački tekst, datum 12. jun 1886. godine i niz podataka koji su u početku delovali kao tragovi iz neke davno zaboravljene pomorske priče.

Šta je pisalo u poruci?

U boci nije pronađeno lično pismo mornara niti poziv u pomoć. Bio je to štampani obrazac Nemačke pomorske opservatorije iz Hamburga, poznate kao „Deutsche Seewarte“.

Na obrascu su bili upisani datum, ime broda, luka iz koje je isplovio, odredište i tačne koordinate mesta na kojem je boca bačena u more.

Prema tim podacima, boca je 12. juna 1886. godine bačena sa nemačkog jedrenjaka „Paula“, koji je plovio od Kardifa u Velsu ka Makasaru, na području današnje Indonezije.

Navedene su i koordinate – 32 stepena i 49 minuta južne geografske širine i 105 stepeni i 25 minuta istočne geografske dužine. Brod se u tom trenutku nalazio u Indijskom okeanu, oko 950 kilometara od obale Zapadne Australije.

Na poleđini obrasca nalazilo se uputstvo pronalazaču da zapiše gde i kada je boca pronađena, a zatim dokument pošalje Pomorskoj opservatoriji u Hamburgu ili najbližem nemačkom konzulatu.

Hiljade boca korišćene za proučavanje okeana

Poruka je bila deo velikog naučnog eksperimenta koji je trajao od 1864. do 1933. godine. Nemački brodovi su tokom tog perioda bacili hiljade ovakvih boca u različita mora i okeane.

Cilj je bio da se na osnovu mesta na kojem su boce kasnije pronalažene utvrde pravac i brzina morskih struja. Dobijeni podaci pomagali su naučnicima da bolje razumeju kretanje okeanskih voda, ali i da pronađu brže i bezbednije pomorske rute.

Tokom 69 godina trajanja eksperimenta u Hamburg su vraćena 662 obrasca. Nijedna originalna boca, međutim, nije bila sačuvana zajedno sa porukom.

Pronalazak kod ostrva Vedž povećao je broj vraćenih poruka na 663 i postao jedini poznati primer u kojem su sačuvani i dokument i boca korišćena u ovom eksperimentu, navodi Muzej Zapadne Australije.

Brodski dnevnik potvrdio autentičnost

Zbog neobičnih okolnosti stručnjaci su najpre morali da isključe mogućnost da je reč o vešto napravljenom falsifikatu.

Analizirani su papir, mastilo, štampani obrazac, rukopis i način izrade boce. Utvrđeno je da je reč o holandskoj boci za džin proizvedenoj sredinom ili u drugoj polovini 19. veka. Papir i njegova boja takođe su odgovarali tom periodu.

Presudan dokaz pronađen je u nemačkoj arhivi. Sačuvan je originalni meteorološki dnevnik broda „Paula“, u kojem je kapetan 12. juna 1886. godine zabeležio da je jedna boca bačena u more.

Datum i koordinate iz dnevnika potpuno su se poklopili sa podacima iz pronađene poruke. Poređenje rukopisa pokazalo je i da je obrazac popunila ista osoba koja je unosila podatke u brodski dnevnik.

Autentičnost nalaza potvrdili su Muzej Zapadne Australije, nemačka Savezna pomorska i hidrografska agencija i Nemačka meteorološka služba.

Da li je boca zaista plutala 132 godine?

Iako se najčešće navodi da je poruka pronađena posle 132 godine, stručnjaci ne veruju da je boca sve to vreme plutala okeanom.

Pretpostavlja se da je do obale Australije stigla u roku od šest do 12 meseci, a zatim ostala zakopana u vlažnom pesku. Takvi uslovi verovatno su pomogli da se papir sačuva više od jednog veka.

Moguće je da su oluja, snažni talasi ili pomeranje peska ponovo izneli bocu na površinu neposredno pre nego što je pronađena.

Od trenutka kada je bačena sa broda do pronalaska prošla je tačno 131 godina i 223 dana. Ginisova knjiga rekorda i dalje je vodi kao najstariju pronađenu poruku u boci.

Ovo nije jedini slučaj u kojem je slučajno otkriće u Australiji vratilo deo prošlosti u javnost. Nedavno je i knjiga vraćena biblioteci posle gotovo 150 godina, nakon što je pronađena u zazidanom kaminu.